Tajne južnokorejske kinematografije

Svi volimo da gledamo korejske filmove, ali da li ste se nekada interesovali da saznate kako je tekao razvoj kinematografije ove zemlje sa turbulentnom istorijom? Danas pričamo upravo o tome: kako je Južna Koreja razvila svoju šaroliku filmsku industriju, postala jedna od zemalja sa najvećim procentom izvoza filmova i zašto su ti filmovi voljeni od strane široke publike – kako u Koreji, tako i u Aziji i u ostatku sveta.

japankorea

Pa da krenemo od početka… Temelji južnokorejske kinematografije su postavljeni (kao uostalom i u ostatku sveta) početkom XX veka. Godine 1910. Japan je aneksirao Koreju, pa je preuzeo kontrolu i nad kinematografijom, u čiji razvoj je počeo da ulaže i postavio svoja pravila i svojevrsnu cenzuru, što je 1942. godine konačno dovelo do zabrane pravljenja filmova na korejskom jeziku i stvaranja filmske industrije u službi japanske propagande. Dalje istorijske prilike, a pre svega Korejski rat, dovele su do usporavanja razvoja korejske filmske industrije, a situacija se popravlja tek krajem 50-ih i tokom 60-ih godina, kada korejska kinematografija dostiže svoje “zlatno doba” kroz radove poznatih režisera kao što su Im Kwon Taek (임권택) i Kim Ki Young (김기영).

Trejler za Im Kwon Taek-ov film “Sopyonje” (1993)

Nakon “zlatnog doba” ponovo dolazi “mračni period”, zahvaljujući uspostavljanju režima Park Chung Hee-ja (박정희) 1961. godine. Stroga cenzura je nastupila i ogledala se u zabrani filmova koji kritikuju režim, bude saosećanje prema Severnoj Koreji ili sadrže seksualni materijal, pa su filmovi u ovom periodu uglavnom bile melodrame i akcioni filmovi slabijeg kvaliteta, što je tokom 70-ih godina i dovelo do kraha južnokorejskih produkcijskih kompanija. Sa druge strane režim Park Chung Hee-ja postavio je meru zaštite domaće filmske industrije uvođenjem kvota sistema, koji je podrazumevao obavezu prikazivanja filmova domaće produkcije ograničavanjem uvoza stranih filmova i brojem dana njihovog prikazivanja na godišnjem nivou. Ova zabrana je 1988. godine ukinuta (novim Ustavom, koji je ukinuo i cenzuru), ali su južnokorejski bioskopi i danas u obavezi da prikazuju domaća ostvarenja najmanje 106 dana u godini. Zbog novostečenih sloboda filmski autori inspiraciju krajem 80-ih godina nalaze u društvenim i političkim promenama, ali se ubrzo nalaze na udaru novog naleta cenzure, navodno nastalim sa ciljem da štiti omladinu od seksualnog i nasilnog materijala.

Logo Međunarodnog filmskog festivala u Pusanu
Logo Međunarodnog filmskog festivala u Pusanu

Sledi ključni period u razvoju kinematografije, doba začetka korejskog novog talasa. Naime, 1993. godine Južna Koreja je po prvi put došla u kontakt sa konceptom industrije kulture i to kroz poređenje ekonomskog uspeha modela automobila marke Hjundai – Sonata, koji je u to vreme bio glavni korejski izvozni proizvod sa ekonomskim uspehom holivudskog blokbastera „Park iz doba Jure“ („Jurassic Park“, 1993). Južnokorejska vlada je ubrzo donela Zakon o promovisanju filmova, kojim je podstaknuto investiranje domaćeg kapitala u proizvodnju filmova. Ubrzo počinju da se osnivaju međunardoni filmski festivali, od kojih je prvi (i danas najznačajniji) Međunarodni filmski festival u Pusanu. Država zatim ukida cenzuru i počinje da aktivno podstiče filmsku industriju, a osnivaju se i organizacije, koje promovišu i podržavaju razvoj korejske kinematografije, kao što je Korejski Filmski Savet (Korean Film Council – KOFIC).

Trejler za film “The Foul King” (2000) – prvi film finansiran od strane Netizen fondova

Ono što je posebno doprinelo razvoju južnokorejske kinematografije jeste pokretanje tzv. Netizen fondova („Netizen fund“) – to su onlajn investicioni filmski fondovi, koji su omogućavali korisnicima interneta da kupe akcije i tako finansiraju filmsku produkciju. Prvi dugometražni film koji je finansiran na ovaj način bio je „The Foul King“ („반칙왕”, 2000), koji je malim investitorima (kojih je bilo čak 464) vratio 97% njihovog uloženog novca. Usledio je trend ulaganja u filmsku industriju od strane malih onlajn firmi, a kasnije su investicioni planovi omogućili investitorima da slobodno trguju svojim akcijama. Sa povećanjem uspešnih dugometražnih filmskih produkcija i državne institucije kao što je Ministarstvo kulture i turizma uključili su se u direktno finansiranje filmova. Zbog konstantne državne podrške filmska industrija je počela da cveta, što je privuklo pažnju velikih korporacija, pa su i one počele da ulažu u kinematografiju.

Trejler za film “Swiri” (1999) – prvi južnokorejski blokbaster

Prvi južnokorejski blokbaster „Swiri“ („쉬리“, 1999) prikazivao se sedamnaest nedelja sa zaradom od 20 miliona dolara samo u Seulu, a prikazivao se i u Japanu, Hong Kongu, Tajvanu i Singapuru. Još neki filmovi, koji su postigli neverovatan uspeh u ovom periodu su „Joint Security Area“ („공동경비구역” , 2000), „Silmido” („실미도”, 2003) i „Tae Guk Gi: The Brotherhood of War“ („태극기 휘날리며”, 2004).

Trejler za film “Tae Guk Gi: The Brotherhood of War” (2004)

Ali, šta je osnovna ideja filmova, zahvaljujući kojoj su oni mogli da postignu ovoliki uspeh? Upravo ideja o nacionalnoj povezanosti, odnosno korejskom narodu, koji deli istu krv – kad se uzme u obzir istorija i vaspitanje Korejaca, nije ni čudo što je upravo patriotizam odigrao ključnu ulogu u jačanju kinematografije. Južna Koreja je od 1993. godine kroz promociju otvorenog tržišta i ideje o nacionalnom pokretu počela da ističe važnost potrošačkog društva i načina na koji savremeni Korejci konzumiraju medijske proizvode. Tako se javila spontana forma popularnog nacionalizma, koju kanališu država i korporacije, a u cilju širenja „patriotske potrošnje“. Dakle filmovi su prikazani kao nacionalni medijski događaji, koji se ne smeju propustiti, koje svi gledaju i o kojima svi pričaju, a koji publiku čine delom zajednice, što svakako predstavlja ideju o nacionalnoj povezanosti.

O popularnosti domaće produkcije na području Južne Koreje govori podatak iz 2003. godine:
48,7% filmova na tržištu činili su filmovi domaće produkcije, što je Južnu Koreju stavilo na drugo mesto po količini domaćih filmova na tržištu jedne zemlje (odmah posle SAD).

Sa druge strane, 2001. godine javila se ideja o programu pod nazivom „Art Plus Cinema Network“, koju je kasnije realizovao Korejski Filmski Savet, finansirajući mali broj bioskopa, koji su prikazivali filmove nezavisne produkcije i niskobudžetne filmove lokalnih produkcija, animirane, dokumentarne, kratkometražne i eksperimentalne filmove. Jedan od ciljeva ovakvog programa bilo je pružanje šireg opsega raznolikosti publici, pa se raznolikost javila kao ključna vrednost, ispred umetnosti.

Trejler za film “Pieta” (2013) – prvi korejski dobitnik Zlatnog lava na Festivalu u Veneciji

I da sumiramo na kraju! Ono što južnokorejsku savremenu kinematografiju čini tako posebnom i različitom jeste pre svega kreativnost koja podrazumeva eksperimentisanje sa žanrovima i novi pristupi već viđenim temama, kao i spoj tradicionalnog sa modernim, koji i karakteriše savremenu Koreju. Takođe, pojedini južnokorejski autori hrabro rizikuju, uvodeći nove teme i kritikujući politiku i istoriju, a takav stav je omogućen slobodom, koja im je data novim načinima finansiranja filmova i podrškom datom od strane države. Filmski umetnici stalno iznova izazivaju publiku, nudeći joj šarolike i zanimljive sadržaje, a tehnološke inovacije su omogućile novu vizuelnu poetiku, koja je izdvojila južnokorejsku kinematografiju kao prepoznatljivu na globalnom nivou.

Interesantan podatak:
Južna Koreja je trenutno na trećem mestu po izvozu filmova, posle SAD i Francuske.

Kad se gore pomenutim karakteristikama korejske kinematografije dodaju politička, kulturna i društvena situacija dobijemo niz filmova sa ratnom tematikom, melodrame i kriminalističke filmove, koji se dotiču odnosa između Severne i Južne Koreje, a isto tako i motiv preispitavanja situacija i dela iz prošlosti i njihovog uticaja na sadašnju situaciju i samospoznaju protagonista u južnokorejskim filmovima. Svi ovi elementi stvorili su jedinstven identitet južnokorejske kinematografije, koji privlači publiku širom istočne Azije, ali i šire i zauzima posebno mesto u svetskoj kinematografiji, pa danas južnokorejska kinematografija predstavlja jednu od najrazvijenijih kinematografija na svetu.

Ako vam je istorija korejske kinematografije bila zanimljiva možda će vam biti zanimljivo i da pročitate Hangulijin pregled old-school K-rock-a!

Pročitajte i ove zanimljive tekstove:

One thought on “Tajne južnokorejske kinematografije

  • January 13, 2016 at 11:49 PM
    Permalink

    Prvo da kazem, svaka cast na ovom post-u. Napisan je kranje profesionalno i sveobuhvatno.
    A drugo ovaj blog je stvarno sjajan, nisam ni znao da postoji dok nisam poceo da guglam “korejsko udruzenje”, pa mi je izmedju ostalog iskocio i ovaj blog 🙂 (doduse onaj prvi sa prefiksom wordpress :D)

    U svakom slucaju samo tako nastavite, za mene, kao ogromnog obozavaoca korejske kulture i Koreje uopste, ovaj blog je prava poslastica! 🙂

    -Milos

    Reply

A šta vi imate da kažete na ovu temu?